Poniedziałek
07.12.2020
nr 342 (5608 )
ISSN 1734-6827
Redaktorzy piszą
Łowiectwo normalne - dzierżawy autor: Piotr Gawlicki
W tej części przedstawię kto i na jakich warunkach będzie dzierżawił obwody w łowiectwie normalnym, których rodzaje opisałem miesiąc temu. Przypomnę, obwody tworzone są granicach gminy przez ALP, urzędy gminy oraz zainteresowanych obwodem własnym, którzy są właścicielami gruntów o minimalnej ciągłej powierzchni 150 ha. Nadleśnictwa tworzą obwody leśne o minimalnej powierzchni 500 ha, w tym jeden obwód publiczny o minimalnej powierzchni 1000 ha na terenie każdego nadleśnictwa. W przypadku powierzchni ciągłej lasu ALP poniżej 500 ha w granicach gminy, las wchodzi w obszar obwodu gminnego. Gmina tworzy jeden lub więcej obwodów na gruntach gminy, pozostałych po utworzeniu obwodów własnych i leśnych.

Zanim przejdę do sprawy dzierżaw obwodów, opiszę sposób tworzenia obwodów na przykładzie rzeczywistej gminy wiejskiej. Biorąc zaś pod uwagę niepokój kół łowieckich, że zmiana modelu łowiectwa w Polsce może pozbawić myśliwych możliwości polowania założę, że ALP i urząd gminy tworzyć będą obwody leśne i gminne pod kątem wydzierżawienia kołom mającym obecnie obwody w gminie. Dzięki takiemu podejściu gminy i ALP, koła dzisiaj polujące na terenie danej gminy, miałyby możliwość otrzymania w dzierżawę prawie tych samych terenów, na których polowały dotychczas.

Gmina ma powierzchnię 16260 ha i w jej granicach występuje 6 obszarów, obecnie wydzierżawionych kołom łowieckim. Obwód jednego koła w całości leży w granicach gminy. Pozostałe pięć mają większą lub mniejszą cześć dzierżawionych obwodów położone w granicach gminy, a resztę w gminach sąsiednich. Obszary dzierżawione kołom na terenie tej gminy, mają powierzchnie jak niżej.







ObszarPowierzchnia ogółemPowierzchnia lasówLasów ALP min. 500 haPod obwody gminnew tym lasu
13740 ha1770 ha1 x 17701970 ha190 ha
23130 ha 790 ha1 x 790 ha2340 ha
32300 ha1180 ha1 x 930 ha1370 ha250 ha
45870 ha1070 ha1 x 560 ha, 1 x 510 ha4800 ha
5850 ha 190 ha  850 ha190 ha
6 370 ha   370 ha
Razem:16260 ha5000 ha4560 ha11700 ha440 ha

Trzy koła mają w gminie przeważającą część swoich obwodów (1 - 4 w tabeli), a dwa koła mają na terenie gminy tylko nieznaczną część dzierżawionego obwodu (5 - 6 w tabeli). W tej sytuacji obszar 5 i 6 powinny zostać przyłączone odpowiednio do obszarów 1 i 4, bo leżą do nich po sąsiedzku. W gminie jest 5 właścicieli nieruchomości gruntowych o ciągłej powierzchni minimum 150 ha, z czego 3 jest myśliwymi, a powierzchnia ich gruntów wynosi sumarycznie 1090 ha. Przyjmuję, że wszyscy właściciele nieruchomości uprawnieni do rejestracji obwodu własnego dokonają takiej rejestracji.

Na obszarze 3, najmniejszym z dzierżawionych przez koła mające większą częścią dotychczas dzierżawionego obwodu w granicach gminy, jest dwóch rolników, którzy tworzą obwody własne o powierzchni 440 ha, co redukuje powierzchnię pod ewentualny obwód gminny do tylko 930 ha, czyli poniżej minimalnej powierzchni 1000 ha. Gdyby jednak rada gminy zdecydowała się dołączyć do tego obszaru np. 210 ha z obszary 4, co w rzeczywistych warunkach jest logiczne, bo obszar ten leży blisko lasu na obszarze 3, a daleko od lasu na obszarze 4, to obwód gminny o powierzchni 1140 ha mógłby już powstać. W takiej sytuacji w granicach gminy powstałyby cztery obwody leśne, cztery obwody gminne oraz pięć obwodów własnych o powierzchniach jak niżej.





ObszarPowierzchnia ogółemObwód leśnyObwód gminny
14410 ha1770 ha2640 ha
23130 ha 790 ha2340 ha
31860 ha930 ha1140 ha
45770 ha1070 ha4490 ha
własne1090 ha
Razem:16260 ha4560 ha10610 ha

Jak widać z wielkości poszczególnych obszarów, ALP musi utworzyć cztery obwody leśne, ale gmina ma możliwość innego jak wyżej podziału swojego obszaru na obwody gminne, np. utworzyć nie cztery, a dwa, trzy obwody, albo pięć, sześć obwodów, ale to zależeć będzie od rady gminy, na decyzje której będą mieli wpływ mieszkańcy gminy, a nie jak obecnie PZŁ, RDLP i marszałek województwa, którzy nie reprezentują właścicieli nieruchomości gruntowych, odsuniętych od decydowania w sprawach polowania na ich gruntach.

Co ważne, właściciel nieruchomości może wyłączyć nieruchomość lub jej cześć z polowania w drodze zgłoszenia takiego zamiaru w starostwie (łączy się z tym opłata). Wyłączenie jest możliwe nie później niż 30 dni przed przetargiem na wydzierżawienie obwodu łowieckiego, na którym jest położona nieruchomość. Właściciel nieruchomości wyłączonej z polowania ma obowiązek w sposób widoczny oznaczyć granice takiej nieruchomości w terenie z informacją, że nieruchomość jest wyłączona z polowania, no i traci prawo do odszkodowania za szkody łowieckie na nieruchomości wyłączonej.

A teraz powiedzmy, kto ma prawo polowania na nowych obwodach. Prawo polowania na obwodach własnych ma sam właściciel i jego goście jeżeli obwód nie jest wydzierżawiony lub prawo to musiałby dzierżawić wybranej przez siebie osobie/osobom albo podmiotowi uprawnionemu do dzierżawy polowania w obwodzie.

Polowanie w obwodach leśnych i gminnych wydzierżawiane są na podstawie przetargu ograniczonego, kierowanego do następujących podmiotów:
- osób fizycznych;
- kół łowieckich.

Osoby fizyczna musiałaby mieć kartę łowiecką, żeby móc zostać dzierżawcami obwodu. Osoby te muszą zostać wyłączone z przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. 2004 Nr 173 poz. 1807 ze zm.), podobnie jak Art. 3 tej ustawy wyłącza obecnie rolników i ich działalność wytwórczą, a dochody wydzierżawiających i dzierżawców powinny być zwolnione z podatku dochodowego, podobnie jak obecnie zwolnione są z niego koła łowieckie. Osoby fizyczne dzierżawiące obwód odpowiadałyby solidarnie z całego swojego majątku za zobowiązania wynikające z dzierżawy. Zainteresowanymi dzierżawą w tej formie będą prawdopodobnie myśliwi obecnie niestowarzyszeni, których liczba sięga 20% ogółu myśliwych, choć może wystarczać im będą obwody publiczne, żeby realizować swoja pasje łowiecką. Dzierżawcami mogliby być również członkowie kół łowieckich, bo członkostwo w kole nie zamyka im możliwości dzierżawienia innych niż koło obwodów. Pamiętajmy również, że w każdym nadleśnictwie będzie jeden obwód publiczny, a i nadleśnictwa i gminy będą oferowały dodatkowe obwody publiczne na obwodach, dla których nie znajdą się dzierżawcy.

Zasady funkcjonowania kół łowieckich w łowiectwie normalnym określa ustawa, a koła istniejące w chwili wejścia nowych przepisów w życie stają się kołami łowieckimi w rozumieniu tej ustawy. Koła łowieckie powinny być stowarzyszeniami, działającymi na podstawie ustawy o stowarzyszeniach. Zgodnie z art. 2 tej ustawy stowarzyszenie jest dobrowolnym, samorządnym, trwałym zrzeszeniem o celach niezarobkowych, które opiera działalność na pracy społecznej swoich członków, a założyć je może co najmniej 7 członków, bo takie wymaganie istnieje w ustawie o stowarzyszeniach. Stowarzyszenie podlega obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego i może prowadzić działalność gospodarczą, z której dochód służy realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków. Majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Jak widać, te ogólne zasady działania stowarzyszeń odpowiadają zasadom, wg. których działają obecnie koła łowieckie, dlatego koła, które po likwidacji PZŁ chciałyby prowadzić działalność podobnie jak dotychczas, łatwo będą mogły przekształcić się w stowarzyszenia.

Podstawową różnicą pomiędzy dzisiejszym kołem łowieckim a stowarzyszeniem stworzonym dla prowadzenia gospodarki łowieckiej jest samodzielność, bo stowarzyszenie samo określa swój statut i nie podlega organizacyjnie żadnemu podmiotowi, w rodzaju PZŁ, a nadzór nad nim sprawuje starosta właściwy ze względu na siedzibę stowarzyszenia.

Obecne koła łowieckie, które nie zechcą przekształcić się w stowarzyszenie, otrzymają możliwość likwidacji. Uchwała członków koła o jego likwidacji jest podejmowana zwykłą większością głosów, przy czym każdy członek dysponuje liczbą głosów odpowiadającą liczbie lat członkostwa w kole. W przypadku likwidacji obecnego koła łowieckiego, jego majątek zostaje podzielony pomiędzy członków. Dla określenia wysokości udziału poszczególnych członków w majątku koła stosuje się system punktowy, w którym jeden punkt jest przyznawany za każdy rok członkostwa w kole, a łączna suma punktów przydzielonych wszystkim członkom odpowiada wartości majątku koła.

Jak już określiliśmy, kto może otrzymać prawo polowania na nowych obwodach, to powiedzmy coś więcej na temat dzierżaw. Wzór umowy dzierżawy obwodu łowieckiego jest określany przez ministra właściwego do spraw rolnictwa w rozporządzeniu, a obwody łowieckie są wydzierżawiane na określony ustawowo okres czasu (5 – 10 lat do dyskusji). Każdy dzierżawca i współdzierżawca musi posiadać kartę łowiecką, a członek koła łowieckiego musi posiadać prawo do jej otrzymania. Czynsz dzierżawny z tytułu wydzierżawienia obwodu gminnego, po potrąceniu kosztów administracyjnych, jest dzielony pomiędzy właścicieli nieruchomości rolnych położonych na terenie gminy proporcjonalnie do powierzchni ich nieruchomości (z wyłączeniem nieruchomości wyłączonych z polowania). Czynsz z tytułu wydzierżawienia obwodu leśnego przypada w całości nadleśnictwu. Przed podpisaniem umowy dzierżawy, dzierżawca musi wnieść zwrotną kaucję na zabezpieczenie roszczeń z tytułu zapłaty czynszu dzierżawnego, w wysokości jednorocznego czynszu dzierżawnego.

Wydzierżawiający może wypowiedzieć umowę dzierżawy przed upływem okresu, na który została zawarta, tylko w ustawowo określonych przypadkach, w szczególności w przypadku:
- niepłacenia czynszu dzierżawnego;
- popełnienia przez dzierżawcę lub za jego wiedzą i przyzwoleniem przestępstwa łowieckiego (kłusownictwa);
- nie wykonywania planu łowieckiego w sytuacji, kiedy wartość szkód rośnie szybciej niż oczekiwano.

Dzierżawca może wypowiedzieć umowę dzierżawy przed terminem, również tylko w ustawowo określonych przypadkach, w szczególności w przypadku:
- jeżeli zaproponuje innego dzierżawcę na swoje miejsce;
- posiadacze nieruchomości z terenie obwodu uniemożliwiają w istotnym stopniu prowadzenie gospodarki łowieckiej;
- w przypadku wzrostu szkód łowieckich o ponad 30% w stosunku do poprzedniego okresu rocznego.

Na zakończenie kilka słów na temat wysokości czynszu dzierżawnego, jaki dzierżawcy będą płacili za dzierżawę obwodu leśnego, gminnego i własnego, wypuszczonego przez właściciela w dzierżawę. Jest oczywistym, że wysokość czynszów będzie wynikała z prawa podaży i popytu. Podaż zwierzyny do odstrzału jest jedną z największych w Europie i zwiększy się liczba oferowanych obwodów, a popyt pozostanie na obecnym bardzo niskim poziomie, wynikającym z najniższego w Europie udziału liczby myśliwych w społeczeństwie. Nie przewidując w związku z tym wzrostu obecnych kosztów polowania, można wskazać jakie czynniki będą brane pod uwagę przez wydzierżawiających i dzierżawców obwodów dla określenia wysokości czynszu.

Dzierżawcy obwodów leśnych nie będą w praktyce ponosili kosztów szkód, bo w lasach nie ma upraw rolnych, ale czynsz dzierżawy nie będzie dla ALP czystym zyskiem, bo jak pisałem o szkodach w łowiectwie normalnym, ALP będzie obciążona kwotami co najmniej 50% odszkodowań za szkody w uprawach i płodach rolnych spowodowanych przez zwierzynę. Wiadomo również, że koła dzierżawiące obecnie bogate w zwierzynę obwody, zarabiały setki tysięcy złotych na polowaniach komercyjnych, z których ALP nie miała żadnego dochodu. Teraz, kiedy to ALP będzie wydzierżawiać obwód leśny, weźmie pod uwagę atrakcyjność obwodu, ale w porównaniu do obecnego obwodu obejmującego ten sam teren leśny, nie wiadomo, czy zrobi z niego jeden obwód, dwa, czy więcej. Tak samo będzie kalkulować gmina i nie wiadomo, czy na dotychczasowym obwodzie zarejestruje jeden, czy więcej obwodów gminnych.

Tak ALP jak i gmina będą brały pod uwagę rozmiar dotychczasowego odstrzału podczas polowań na terenie nowych obwodów, ale pamiętajmy, że polowania zbiorowe będą przede wszystkim na obwodach leśnym, a polowania indywidualne na terenach przylegających do obwodów leśnych, będących już na terenie obwodów gminnych lub własnych. A bazując na posiadanych danych dotyczących liczby sztuk zwierzyny odstrzelonej w kolach łowieckich wiem, że średnio tylko ok. 12% - 13% z nich strzela się na polowaniach zbiorowych. Ta sytuacja sprzyja zwiększaniu liczby obwodów do wydzierżawienia, a co za tym idzie wzrośnie podaż obwodów, co sprzyjać będzie obniżaniu cen ofert dla dzierżawców obwodów.